اگرچه دولت تلاش می کند تا با اجرای طرح هایی چون احاله مدیریت مراتع به بهره برداران ،کشت گیاهان دارویی،مدیریت چرای دام،ممیزی مراتع از مرگ تدریجی عرصه های طبیعی این استان پیشگیری کند اما با توجه به اهمیت مراتع گستره اجرای این طرح  ها به ویژه کشت گیاهان دارویی و بیولوژیک باید بیشتر از میزان کنونی باشد.

مراتع به دلیل اینکه بستری برای دامپروری، تولید گیاهان دارویی و خوراکی هستند افزون بر پیشگیری ازوقوع سیلاب و فرسایش خاک به عنوان زیرساخت کشاورزی دارای اهمیت هستند.

براساس طرح مطالعاتی که در سال ۱۳۹۵ اجرا شده ۴۳هزار هکتار از مراتع کهگیلویه وبویراحمد بیابان شده اند که این امر ضرورت توجه بیشتر به پایداری مراتع را بیشتر کرده است.

کارشناسان منابع طبیعی استان تاکید می کنند که وزش بادهای شدید، پوشش گیاهی فقیر و ناچیز، کاهش بارندگی های سال های اخیر، شور شدن خاک و اختلاف‌های شدید دمای شب و روز از عوامل مهم در بیابانی شدن عرصه‌های طبیعی در مناطق جنوبی به ویژه شهرستان های همجوار استان های بوشهر و خوزستان است.

نقش مراتع در توسعه پایدار

کارشناسان اعتقاد دارند که این عرصه های طبیعی به دلیل اینکه قادرند جلوی بسیاری از واکنش  های منفی طبیعی از جمله خطر ریزش نزولات جوی شدید را بگیرند چون پوشش سبز گیاهی اولا باعث می شود که قطره باران با شدت کمتر به سطح زمین برخورد کنند و در نتیجه خاک کمتری متلاشی شود ثانیا ریشه های گیاهان میزان خلل و فرج خاک را افزایش داده دارای اهمیت زیادی است.

پیشگیری از فرسایش بادی و تلطیف هوا از دیگر مزایای صیانت از مراتع است به طوری که با جلوگیری از فرسایش خاک، پرشدن مخازن سدها، کاهش فرسایش و رسوب، حفظ،تداوم حیات وحش و ایجاد محیطی مطبوع برای انسان ها موجبات توسعه پایدار محیط فراهم می شود.

کشت گیاهان دارویی 
با مزایای بسیار کشت گیاهان دارویی و وجود ۵۵۰ هزار هکتار مرتع که حداقل ۲۰۰ هزار هکتار آن ظرفیت کشت گیاهان دارویی در مقیاس های کوچک انجام می شود که نیاز است در این خصوص گام های بلندتری برداشته شود.

رییس اداره امور مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد گفت:یکی از برنامه های دولت برای تقویت مراتع استان در سال جاری کشت گیاهان دارویی آنغوزه و باریجه با مشارکت بهره برداران محلی بوده است به طوری که امسال پنج هزار و ۲۶۵ هکتار از مراتع استان زیرپوشش کشت گیاهان دارویی رفته است.

سلیمان محمدی تصریح کرد:براساس این طرح بذر مورد نیاز بهره برداران به صورت رایگان توزیع و آنان  برای کشت و مراقبت اقدام می کنند.

وی با اشاره به اینکه محصول تولیدی به خارج از کشور صادر می شود تاکید کرد: این طرح افزون بر ایجاد درآمد برای بهره برداران سبب ارزآوری نیز می شود.

محمدی با یادآوری اینکه امسال بیش از ۱۰ میلیارد ریال بهره مالکانه سهم دولت از مراتع کهگیلویه و بویراحمد به حساب خزانه واریز شده عنوان کرد: توسعه گیاهان دارویی راهکاری اثربخش برای توسعه اقتصادی در استان است.

کشت های بیولوژیک

کشت گونه های بومی از دیگر راهکارهای تقویت مراتع کهگیلویه و بویراحمد محسوب می شود که در صورت برنامه ریزی بهتر می تواند در گستره بیشتری صورت گیرد.

با توجه به اینکه ۲ هزار گونه گیاهان خوراکی و دارویی در استان شناسایی شده می توان با انتخاب گونه بیشتر در سطح وسیع تر اقدام به تقویت مراتع کرد.

رییس اداره امور مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد می گوید: کشت گیاهان دارویی بومی چون جاشیر و بذرپاشی گونه بادام از دیگر راهبردهای تقویت مراتع در استان است به طوری که امسال یکهزار و۳۳۶هکتار از مراتع استان زیر کشت آن رفته است. 

جاشیر گیاهی علوفه ای چند ساله، ایستاده، بلند و به ارتفاع محدود۲۰۰-۸۰ سانتیمتراز خانواده چتریان است که رویشگاه آن ارتفاعات کوهستانی زاگرس است.

کنترل تعداد دام با پروانه چرا از اهداف طرح مدیریت چرای دام در مراتع کهگیلویه و بویراحمد است.

طرح مدیریت چرای دام

طرح مدیریت چرای دام که به منظور کنترل تعداد دام با پروانه چرا در مراتع کهگیلویه و بویراحمد اجرا می شود که با توجه به اینکه میزان دام در استان ۲.۵ برابر ظرفیت مراتع است برای پیشگیری از تخریب مراتع می تواند در مقیاس بیشتری برنامه ریزی شود. 

رییس اداره امور مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد گفت:طرح مدیریت چرای دام در ۲۷۰هزار هکتار از مراتع مناطق ییلاقی استان اجرا شده است.

محمدی بیان کرد: براساس این طرح که با ۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون ریال اعتبار اجرا شده دامدارانی که اقدام به چرای مازاد در مراتع کرده باشند شناسایی، در مراحل نخست به آنان اخطار و در مراحل بعدی پروانه چرای آنان باطل می شود.

وی با اشاره به اینکه هم اکنون تعداد دام های موجود در مراتع استان ۲.۵ برابر ظرفیت مراتع است افزود:  این طرح می تواند به صیانت از عرصه های طبیعی کهگیلویه و بویراحمد کمک کند.

به گفته مسوولان منابع طبیعی تعداد دام های موجود در مراتع استان ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار راس برآورد شده در حالی که ظرفیت دام در مراتع استان۹۰۰ هزار راس است.

طرح ممیزی مراتع

رییس اداره امور مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد گفت: طرح ممیزی امسال در ۳۳ هزار هکتار از مراتع این استان به منظور ساماندهی بهره برداران و مرتعداران و حفاظت از این زمین ها اجرا شده است.

پیش از این طرح ممیزی در ۴۳۳ هزار و ۵۶۲ هکتار اجرا شده بود.

محمدی افزود: شناسایی بهره برداران، تعیین حدود مراتع برای ایجاد تعادل دام و مرتع و صدور پروانه چرای دام در راستای طرح ملی مدیریت پایدار از مهم ترین اهداف اجرای طرح ممیزی مراتع است.

وی بیان کرد: پروانه‌های چرای دام صادره شده باید منجر به طرح اجرایی مرتع‌داری شود، درغیر این صورت فاقد اعتبار بوده و باطل خواهد شد.

رییس اداره امور مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد گفت: تمدید پروانه چرای دام در این استان است مرتعداران و دامداران دارای پروانه چرا باید طبق قوانین و مقررات سالانه نسبت به تمدید آن اقدام کنند.

وی تصریح کرد: مطابق ماده ۲۰ اصلاحیه شیوه نامه فنی و اجرایی بهره برداری از مراتع کشور، دامدارانی که پروانه چرای دام دریافت کرده‌اند مکلف به تهیه طرح مرتعداری هستند که در غیر این صورت برابر قانون باید این پروانه ها باطل شود.

وی گفت: دامداران دارای پروانه‌های چرای دام در بازه زمانی باقی مانده می بایست به ادارات منابع طبیعی برای درخواست تهیه طرح مرتعداری مراجعه، و پس از گذشت فرصت باقی‌مانده عدم مراجعه منجربه ابطال پروانه چرا و بلا معارض شدن مرتع می‌شود.

محمدی بیان کرد: مدت چرای دام، ظرفیت مراتع، تاریخ ورود و خروج دام از مرتع و ایجاد تعادل بین دام و مرتع از مهم ترین راهکارها در زمینه مدیریت بهینه مراتع به شمار می رود.

واگذاری مراتع به بهره برداران محلی

براساس برنامه ریزی انجام شده برای بهبود و ارتقای معیشت اقتصادی بهره‌برداران افزون بر تولید علوفه فعالیت هایی چون زنبورداری، آبزی پروری، پرواربندی، زراعت گیاهان دارویی ،کشت علوفه کاری واگذاری مراتع به بهره برداران انجام می شود تا افزون بر بهره مندی آن بستر مدیریت آن از گزند عواملی چون آتش سوزی ها فراهم شود.

رییس اداره امور مراتع و بیابان منابع طبیعی و آبخیزداری کهگیلویه و بویراحمد گفت:از ابتدای سال جاری تاکنون ۳۳ هزار و ۹۶۶هکتار از مراتع این استان  پس از انجام مراحل قانونی قرارداد به مرتعداران واگذار شده است.

سلیمان محمدی افزود: با واگذاری این عرصه های طبیعی به مرتعداران کهگیلویه و بویراحمدی آنان ضمن بهره مندی از مزایای مراتع صیانت از این سرمایه های طبیعی را عهده می گیرند.

وی بیان کرد:طرح واگذاری مراتع استان به بهره برداران با هدف حفظ،احیای مراتع و مدیریت اصولی اجرا می شود.

محمدی با اشاره به اینکه امسال همچنین طرح های مرتعداری در گستره ۱۱هزار و ۸۶ هکتار از مراتع استان تدوین شده افزود:طرح مرتعداری یک سند و مجوز موقت برای چرای دام است که جایگاه آن بالاتر از پروانه چراست به همین دلیل هرگونه اجرا و بهره‌برداری از مراتع باید طبق این طرح انجام شود.

وی اضافه کرد: مشارکت بهره‌برداران راهکاری اصولی برای مدیریت مراتع است که این مهم یکی از اولویت‌های منابع طبیعی و آبخیزداری استان است.

کهگیلویه و بویراحمد ۵۵۲ هزار هکتار مرتع و۸۸۰ هزار هکتار جنگل است.

این استان با مساحتی حدود ۱۶ هزار و ۲۴۹ کیلومترمربع، سرزمینی مرتفع و کوهستانی با اقلیم سردسیری و گرمسیری در جنوب غربی ایران قرار دارد.

انتهای پیام/فرزانه شریفی