ایسنا نوشت: در روزهایی که محدودیتهای اینترنتی باعث افزایش تقاضا برای ابزارهای عبور از فیلترینگ شده، فروشندگان فیلترشکن با تعیین قیمتهای نجومی و بدون هیچ معیار مشخصی، بازار را در دست گرفتهاند. بررسیهای ایسنا نشان میدهد قیمتها از ۲ تا ۱۰ میلیون تومان متغیر است و حتی برخی کاربران پس از خرید، فقط برای یک روز یا یک ساعت به اینترنت وصل میشوند.
حدود ۲۰ روز از اعمال محدودیت بر اینترنت در کشور میگذرد. در این میان با توجه به نیاز اقشار مختلف شهروندان به اینترنت، آسیب به کسب و کارهای اینترنتی کلان و خرد، خبرهایی از جانب مسئولان مبنی بازگشایی اینترنت بینالملل شنیده میشد.
اعلام برخی کاربران طی هفته گذشته گویای آن بود که دسترسیهایی به صورت محدود به اینترنت بینالملل فراهم شده است. با ادامه این روند استفاده از فیلترشکن توسط کاربران در این بازه زمانی برای دسترسی به اینترنت بار دیگر افزایش یافت؛ فیلترشکنهایی که با قطعی و اختلال، اتصال را تا حدی برقرار میکنند.
اما در کنار آسیبهای استفاده از فیلترشکن که همچنان وجود دارد و نسبت به آن هشدار داده میشود، نگرانیهایی از تشکیل یک بازار سیاه خرید و فروش فیلترشکن نیز به وجود آمده است. در شرایطی که اینترنت کشور همچنان با محدودیت و ناپایداری جدی مواجه است، بازار فروش فیلترشکنها بار دیگر داغ شده و به گفته برخی کارشناسان، این حوزه عملاً به یک «صنعت» با گردش مالی قابلتوجه تبدیل شده است؛ صنعتی که نه شفاف است، نه نظارتی بر آن وجود دارد و نه مصرفکننده در آن از حقوق مشخصی برخوردار است.
طبق اعلام برخی کاربران در روزهای گذشته و پیگیریهای ایسنا، هیچ قیمت، ملاک و معیار مشخصی برای تعیین قیمت جهت تهیه این ابزار وجود ندارد و گاهی عددهای اعلامی بین دو تا ۱۰ میلیون تومان متغیر است و حتی استفادهکنندگان از این فیلترشکنها عنوان میکنند که یک روزه همین فیلترشکنها قطع شده و آنها فقط هزینه پرداخت کردهاند. موضوعی که نشان دهنده عدم نظارت، افزایش تقاضا برای رفع نیاز و ایجاد زمینهای برای سوء استفاده از کاربران است.
در این راستا، کیوان نقره کار- کارشناس حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات – اظهار کرد: به نظر میرسد این روزها کسانی که بیشترین استفاده از اینترنت در هر لایه و دسترسی دارند، کسانی هستند که در صنعت فروش فیلترشکن درحال فعالیت هستند. این حوزه را باید به عنوان یک صنعت شناخت چراکه درآمد و چرخه مالی که در پشت پروژههاست، شاید در پشت بسیاری از پروژههای ملی در صنایع دیگر نباشد.
وی افزود: هرجا که محدودیت وجود دارد و نیاز به فضای محدود شده برای توسعه کسب و کار، بهبود سلامت جامعه، آموزش و سرگرمی باشد، طبیعی است که مخاطب و کاربر از آن استفاده کند. بنابراین این هم طبیعی است که همه افراد پلی برای دور زدن این محدودیتها ایجاد کنند. در این میان موضوع فیلترشکنها دوباره داغ میشود و بستر فعالیت افراد سودجو گسترش پیدا میکنند. این در حالی است که فروشندگان فیلترشکن نه شناختهشده هستند، نه صنف و اتحادیهای دارند و نه مکان مشخصی برای پاسخگویی.
فروشنگان فیلترشکن اختیار کامل قیمت گذاری را دارند
نقره کار تصریح کرد: در چنین شرایطی، قیمتگذاری کاملاً در اختیار فروشنده است و کاربر هم بهدلیل نیاز کاری یا حرفهای، ناچار به پرداخت هزینه میشود. همین موضوع نشان میدهد که چگونه محدودیتهای اینترنتی به فرصتی برای سوءاستفاده برخی افراد سودجو تبدیل شده است.
این کارشناس با اشاره به افزایش شدید قیمت فیلترشکنها گفت: حتی اگر برخی فیلترشکنها بتوانند در مقاطعی دسترسی ایجاد کنند، قیمت آنها بهشدت افزایش یافته و بسیاری از کاربران توان پرداخت چنین هزینههایی را ندارند. بنابراین کسانی که برای توسعه کسبوکار خود اقدام به خرید فیلترشکنهای گرانقیمت میکنند، باید به این نکته توجه داشته باشند که آیا مخاطبان و مشتریان آنها نیز امکان دسترسی و پرداخت چنین هزینهای را خواهند داشت یا خیر؟.
او ادامه داد: برای مثال، فردی که قصد تبلیغ یا فعالیت اقتصادی در اینستاگرام را دارد و فیلترشکنی ۱۰ میلیون تومانی تهیه میکند، باید بداند که بخش بزرگی از مخاطبان او ممکن است صرفاً برای سرگرمی در این فضا حضور داشته باشند و توان یا تمایلی برای پرداخت چنین هزینهای نداشته باشند. در نتیجه، بازار بالقوه او نیز کوچکتر خواهد شد.
نبود خدمات پس از فروش، مهمترین مشکلات کاربران
وی یکی دیگر از مشکلات جدی این بازار را نبود خدمات پس از فروش دانست و گفت: فروش فیلترشکنها هیچگاه شامل ضمانت یا پشتیبانی واقعی نمیشود. فروشنده ممکن است بهراحتی زیر قول خود بزند و در قبال هزینهای که دریافت کرده، هیچ مسئولیتی نپذیرد. بنابراین حتی پرداخت هزینههای بالا هم تضمینی برای کارکرد دائمی فیلترشکن نیست.
به گفته این کارشناس، در صورت اعمال محدودیتهای جدید، ممکن است فیلترشکن خریداریشده بهطور کامل از کار بیفتد و در این شرایط، این کاربر است که متضرر میشود، نه فروشنده.
هر روز قطعی اینترنت چقدر خسارت ایجاد میکند؟
وی با استناد به آمارهای رسمی افزود: بر اساس اعلام انجمن کسبوکارهای اینترنتی، هر روز قطعی اینترنت حدود ۴۰۰۰ میلیارد تومان آسیب اقتصادی به کسبوکارها وارد میکند. این رقم نشان میدهد که اینترنت صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه ستون اصلی بخش قابلتوجهی از اقتصاد کشور محسوب میشود.
این کارشناس تأکید کرد: وقتی از اینترنت صحبت میکنیم، منظور فقط کسبوکارهای آنلاین نیست؛ بسیاری از کسبوکارهای سنتی نیز برای توسعه فعالیتهای خود، انجام مکاتبات، امور بانکی، ارتباط با مشتریان و زنجیره تأمین به اینترنت وابستهاند. بنابراین قطع یا اختلال اینترنت، خسارتی گسترده و فراگیر به اقتصاد کشور وارد میکند.
نقره کار با اشاره به وابستگی شغلی گسترده به شبکههای اجتماعی گفت: بر اساس آماری که مرکز آمار ارائه کرده، حدود دو و نیم میلیون شغل فقط از طریق اینستاگرام بهصورت مستقیم درآمدزایی دارند. این عدد را اگر با صنعت خودرو که حدود ۲۰۰ هزار نفر در آن مشغول به کار هستند مقایسه کنیم، اهمیت موضوع روشنتر میشود.
به گفته این کارشناس، اگر در نظر بگیریم که هر شغل بهطور متوسط معیشت سه تا چهار نفر را تأمین میکند، میتوان گفت حدود ۱۰ میلیون نفر بهطور مستقیم وابسته به اینستاگرام امرار معاش میکنند. این موضوع نشان میدهد که اینترنت و حتی یک شبکه اجتماعی میتواند نقش تعیینکنندهای در اقتصاد کشور داشته باشد و بستری برای پیشبرد فرایندهای کسبوکاری فراهم کند.
وی ادامه داد: هر روز قطعی اینترنت نهتنها خسارت اقتصادی سنگینی به دنبال دارد، بلکه این آسیب صرفاً به حوزه مالی محدود نمیشود. زمانی که چرخ یک کسبوکار نمیچرخد، فرد از نظر روحی و روانی دچار اضطراب و فشار میشود؛ بهویژه زمانی که این وضعیت طولانیمدت باشد.
این کارشناس هشدار داد: اختلالهای مداوم اینترنت باعث میشود بسیاری از کسبوکارها از بین بروند و آسیبهای روحی و روانی فردی، در نهایت به شکل آسیبهای روانی و اجتماعی بروز پیدا کند. به بیان دیگر، اگر اینترنت به دلایل امنیتی محدود یا قطع میشود، باید توجه داشت که نارضایتیهای شغلی و معیشتی ممکن است در قالبهای دیگری در جامعه انباشته و نمایان شود.
وی در پایان تصریح کرد: فراهم کردن دسترسی پایدار به اینترنت برای همه کاربران و کسبوکارها، این امکان را ایجاد میکند که مردم با خیال راحت در این فضا فعالیت کنند و معیشت خود را پیش ببرند. بنابراین، چه از منظر خسارتهای اقتصادی و چه از منظر پیامدهای روحی و روانی، موضوع اینترنت باید بهطور جدی در دستور کار دولت قرار گیرد.
