دیپلمات‌های اروپایی و ایرانی می‌گویند در حال حاضر چشم‌اندازی برای ازسرگیری مذاکرات میان ایران و ایالات متحده وجود ندارد.

با این حال، کشورهای اروپایی معتقدند مذاکرات باید احیا شود، چرا که بازرسی از تأسیسات هسته‌ای ایران توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) متوقف شده و همچنین مهلت ۱۸ اکتبر برای انقضای توافق ۲۰۱۵ در حال نزدیک شدن است.

اروپایی‌ها همچنین خواهان پاسخ ایران درباره محل نگهداری ۴۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا و نزدیک به سطح تسلیحاتی هستند؛ اورانیومی که از زمان حملات ماه گذشته، محل آن مشخص نیست.

بازگشت تحریم‌ها یا تمدید؟

طبق مفاد قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل که توافق ۲۰۱۵ را به رسمیت شناخته است، تحریم‌های سازمان ملل می‌توانند پیش از انقضای توافق دوباره اعمال شوند – فرآیندی که حدود ۳۰ روز زمان می‌برد.

سه کشور اروپایی که نمی‌خواهند با انقضای توافق اهرم فشار خود را از دست بدهند، هشدار داده‌اند که در صورت عدم دستیابی به توافقی جدید، مکانیسم «بازگشت سریع تحریم‌ها» (Snapback) را فعال خواهند کرد. این اقدام موجب بازگشت تمام تحریم‌های پیشین سازمان ملل علیه ایران، از جمله در بخش‌های نفت، بانکداری و دفاعی خواهد شد.

با توجه به اینکه روسیه – متحد ایران – در ماه اکتبر ریاست دوره‌ای شورای امنیت را برعهده می‌گیرد، سه کشور اروپایی اعلام کرده‌اند که آخرین فرصت برای فعال‌سازی تحریم‌ها پایان ماه اوت خواهد بود.

سه دیپلمات اروپایی، یک دیپلمات منطقه‌ای و یک دیپلمات ایرانی گفته‌اند که نشست استانبول عمدتاً بر مسئله مکانیسم بازگشت تحریم‌ها متمرکز خواهد بود.

آن‌ها گفته‌اند که سه کشور اروپایی (المان، فرانسه و انگلیس) در این نشست احتمال تمدید مهلت بازگشت تحریم‌ها تا شش ماه را با ایران در میان خواهد گذاشت.

در مقابل، ایران باید تعهداتی را در موضوعات کلیدی بپذیرد، از جمله: ورود به مذاکرات آتی با واشنگتن، همکاری کامل با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، و ارائه گزارش درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا.

کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه ایران، روز چهارشنبه در حاشیه نشست سازمان ملل به خبرنگاران گفت که تهران با حضور یک تیم فنی از آژانس در هفته‌های آینده موافقت کرده است. او در مذاکرات استانبول نیز حضور خواهد داشت.

او هشدار داد که فعال شدن مکانیسم بازگشت تحریم‌ها با واکنش شدید تهران مواجه خواهد شد. ایران پیش‌تر تهدید کرده بود که در صورت وقوع چنین اتفاقی، از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) خارج خواهد شد.

غریب‌آبادی افزود که او نیز درباره امکان تمدید مهلت شنیده‌هایی داشته است، اما گفت: «اکنون برای صحبت درباره تمدید، بسیار زود است. ما تقریباً حدود سه ماه دیگر تا مهلت ۱۸ اکتبر زمان داریم.»

یک مقام دولت ترامپ که نخواست نامش فاش شود، در پاسخ به پرسشی درباره احتمال بازگرداندن تحریم‌ها، گفت که ایالات متحده در این زمینه با سه کشور اروپایی هماهنگ است، اما از ارائه جزئیات خودداری کرد.

به گفته چهار منبع، ران درمر، وزیر امور راهبردی اسرائیل، روز پنج‌شنبه در پاریس بود و قرار است با مقامات فرانسوی درباره موضوعات مختلف از جمله ایران دیدار کند.