زومیت: قطعی بی‌سابقه اینترنت نفس اقتصاد دیجیتال ایران را به شماره انداخته است. فعالان این حوزه از آسیب‌های این اتفاق بر کاربران و کسب‌وکارها می‌گویند.
فعالان حوزه تجارت الکترونیک و کسب‌وکارهای اینترنتی از آسیب‌های قطع شدن و محدودیت کامل اینترنت روی سلامت روان کاربران و کسب‌وکارهای آنها می‌گویند. پیگیری نهادهای صنفی حوزه اقتصاد دیجیتال نشان می‌دهد زمان مشخصی برای رفع اختلال‌ها اعلام نشده و حتی پاسخ دقیقی هم به پیگیری‌های آنها داده نمی‌شود.
نیما قاضی، رئیس انجمن تجارت الکترونیک تهران درباره اصلی‌ترین مشکلات کسب‌وکارهای اینترنتی می‌گوید: «یکی از مشکلات پلتفرم‌ها این است که اصلا به سرورهای خارج از ایران خود دسترسی ندارند و به همین دلیل برخی از فعالیت‌های آنها کاملا مختل شده است.»
به گفته او، ارسال نشدن پیامک OTP برای کاربران، یکی از اصلی‌ترین مشکلات کسب‌وکارهاست. قاضی اضافه می‌کند: «برای افرادی که به هر دلیلی از حساب کاربری خود خارج شده و دوباره قصد دارند وارد شوند یا افرادی که قصد دارند حساب کاربری بسازند، این موضوع چالش بزرگی ایجاد کرده است.»
خیلی از فعالیت‌ها در کشور متوقف شده است چون در شرایط طبیعی نیستیم. بسیاری از خرید و فروش‌ها، خدمات و حوزه‌های مختلف دچار رکود شده است و خیلی از پلتفرم‌ها در حالت معلق و نیمه‌تعطیل قرار دارند.
– نیما قاضی، رئیس انجمن تجارت الکترونیکی تهران
چشم‌انداز کوتاه‌مدتی برای بازگشت شرایط عادی وجود ندارد
او می‌گوید انجمن تجارت الکترونیک به دلیل این که پیام‌رسان‌ها کار نمی‌کنند، ارتباط محدودی با کسب‌وکارها برقرار کرده و روزانه می‌تواند به‌صورت تلفنی با تعداد کمی از آنها صحبت کند. به همین دلیل اطلاعات این انجمن از کسب‌وکارها کامل نیست.
قاضی درباره زمان احتمالی برگشت اینترنت به حالت عادی می‌گوید: «بر اساس پیگیری‌هایی که ما کردیم، فعلا چشم‌انداز کوتاه‌مدتی وجود ندارد. هیچکس در جواب پیگیری‌های ما هیچ موضوعی را تایید یا رد نکرده است که چه زمانی دقیقا مشکل حل می‌شود.»
پیگیری اتحادیه بی‌نتیجه مانده است
رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی نیز از همین بی‌نتیجه ماندن پیگیری‌های این اتحادیه می‌گوید. او درباره وضعیت کسب‌وکارها می‌گوید:
وضعیت خیلی خوب نیست و خبر خاصی نداریم که چه زمانی مشکل برطرف می‌شود.» برآوردی هم ندارم که چقدر خسارت وارد شده اما در حال پیگیری هستم که مشکلات به‌ویژه وضعیت OTP زودتر برطرف شود. شرایط ویژه‌ای است و باید منتظر باشیم تا ببینیم کم‌کم چه اتفاقی می‌افتد.
– رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی
قطعی اینترنت فعلی قابل قیاس با هیچ زمان دیگری نیست
صادق محمدی، نایب رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی، در گفت‌وگو با زومیت درباره تاثیر اختلال اینترنت بر کسب‌وکارها می‌گوید که کسب‌وکارها در وضعیتی کاملا مختل‌شده قرار دارند. او در توصیف این وضعیت می‌گوید:
«مثلا سرویس کسب‌وکار بالا می‌آید ولی sms آنها قطع است؛ یا اگر sms وصل باشد درگاه بانکی قطع می‌شود. به دلیل شرایط موجود، کسب‌وکارهای فیزیکی به یک نحو و کسب‌وکارهای آنلاین نیز به نحوی دیگر مختل شده‌اند و من فکر می‌کنم اوضاع روزبه‌روز بدتر شود.»
نایب رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی با اشاره به بی‌سابقه بودن قطعی زیرساخت‌های اینترنت در سال‌های گذشته گفت:
حتی در سال ۱۴۰۱ هم به این شکل نبود که اینترنت، اس‌ام‌اس گوشی به گوشی یا اس‌ام‌اس تجاری قطع باشد. الان در شرایط خاصی هستیم و قابل قیاس با هیچ شرایطی نیست.
– صادق محمدی، نایب رئیس اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی
عملا فضایی برای اقتصاد دیجیتال باقی نمانده است
او می‌گوید در سال‌های گذشته، شبکه داخلی در شرایط پایداری کار می‌کرد، پیام‌ها ارسال می‌شدند، شبکه بانکی فعال بود؛ اما در شرایط فعلی عملا فضایی برای اقتصاد دیجیتال باقی نمانده است: «واقعیت این است که تلاشی هم برای بهبود وجود ندارد. قبلا در حاکمیت این‌گونه بود که یک عده می‌خواستند اتفاقی بیفتد و برای آن تلاش می‌کردند، ولی من الان تلاشی هم نمی‌بینم.»
محمدی همچنین تاکید کرد وضعیتی که در پیش رو داریم خیلی بدتر از آن چیزی است که امروز در حال تجربه‌اش هستیم. او درباره میزان خسارت وارد بر اقتصاد دیجیتال گفت: «برای تعیین میزان خسارت وارده بر اقتصاد دیجیتال کافی است همه سهم اقتصاد دیجیتال را حساب کنیم و برابر با صفر در نظر بگیریم.»
تا وضعیت مبهم فعلی رفع نشود آسیب بزرگتر می‌شود
پشوتن پورپزشک، مدیرعامل پادرو و عضو هیأت مدیره اتحادیه کسب‌وکارهای اینترنتی، بزرگترین آسیب قطع شدن اینترنت را ضربه به امنیت روانی کاربران می‌گوید:
آسیبی که درباره آن صحبت می‌کنیم، پیش از هر چیزی آسیب به امنیت روانی کاربران است. تجربه مشترک همه ما این است که علاوه‌بر نداشتن اینترنت، sms هم قطع شده است. ساعت زیادی از شبانه‌روز تلفن و انواع دسترسی‌ها قطع می‌شود و با مختل شدن این دسترسی‌ها، عملا امنیت روانی کل کاربران آسیب می‌بیند.
– پشوتن پورپزشک، مدیرعامل پادرو و عضو هیأت مدیره اتحادیه کسب‌وکارها
او ادامه می‌دهد: «این اختلال آن‌قدر عجیب‌وغریب است که همه با یک ابهام دست‌وپنجه نرم می‌کنند. تا زمانی که این ابهام رفع نشود، آسیب بزرگتر می‌شود و ضریب می‌خورد.»
برآورد پورپزشک این است که بسیاری از کسب‌وکارها احتمالا هیچ فروشی ندارند: «تنها فروشگاه‌هایی که کالای اساسی می‌فروشند و می‌توانند در این ساختار فعالیت کنند، فروش دارند. هر چه کسب‌وکار نوپاتر باشد، تاب‌آوری کمتر می‌شود و زودتر از بین می‌رود.» او درباره آسیب اختلالات فنی کسب‌وکارها می‌گوید:
این موضوع باید در دو سطح بررسی شود؛ سطح اول کاربر نهایی است که در پلتفرم‌هایی مانند دیوار یا پادرو فعالیت می‌کند. این کاربر به محل کسب‌وکارش دسترسی ندارد. سطح دوم خود پلتفرم است که شاهراه حیاتی مدیریت کردن کسب‌وکارش از دست رفته است.
– پشوتن پورپزشک، مدیرعامل پادرو و عضو هیأت مدیره اتحادیه کسب‌وکارها
پورپزشک درباره مشکلات فنی ادامه می‌دهد: «الان یک لایه زیرساختی ما از بین رفته است. ممکن است شما هم در این شرایط مخاطرات امنیتی داشته باشید و کسب‌وکارتان از مدار خارج شود اما زمانی که اختلال طولانی می‌شود و شما آنها را تشخیص نمی‌دهید، با توجه به تغییراتی که در زمان‌های مختلف روی شبکه انجام می‌شود، خطا روی خطا اتفاق می‌افتد و پیچیدگی به قدری زیاد می‌شود که برای برگشتن به نقطه قبلی ممکن است مجبور باشید روزها زمان صرف کنید.»
اینترنت نداریم، انگار آب و برق نداریم
او درباره میزان فعالیت فروشگاه‌های اینترنتی در روزهای اخیر می‌گوید: «الان دیگر مساله این نیست که سرور داخلی باشد یا خارجی؛ زمانی که رمز ورود پلتفرم‌ها دریافت نمی‌شود و شما نمی‌توانید خریدی انجام دهید یعنی کل ساختار دچار اشکال است.»
به‌نظر من الان موضوع حیاتی‌تر از دسترسی کاربران به اینستاگرام است. دسترسی به اینستاگرام زمانی اهمیت داشت که اینستاگرام فیلتر بود و دسترسی به فیلترشکن نبود. الان کاربران اینترنت ندارند؛ انگار آب و برق ندارند. یعنی علاوه‌بر این که از سرویس محروم‌اند، سلامت روانی به شدت آسیب‌پذیری دارند.
– پشوتن پورپزشک، مدیرعامل پادرو و عضو هیأت مدیره اتحادیه کسب‌وکارها
او اضافه می‌کند: «الان همه آدم‌ها احساس اضطراب زیادی را تجربه می‌کنند. هر کسی هم که کسب‌وکارش بیشتر به این حوزه وابسته است، با شدت بیشتری این حس را تجربه می‌کند. زمانی هم که وصل شود، تصور این نیست که وصل شد و کسب‌وکارش از فردا برقرار می‌شود؛ خیر، خیلی طول می‌کشد تا بخواهد این آسیب‌های عجیب‌وغریب جبران شود.»
